(Yurtdışında çalışanlara ait konular da dahil)
B—Genel Sağlık Sigortası :
Siğortalı olanlar ve onların haksahipleri ile yerleşim yeri Türkiye olan kişilerden , Vatansızlar ve sığınmacıların, Oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayan kişiler ile işsizlik ödeneğinden yararlananların,sosyal guvencesi olmıyanların, 18 yaş ve altındaki bütün çocuklar da dahil herkesin yararlanacağı bir saglık siğortasıdır.
Genel saglık siğortası ile ;
1-Aile hekimliği uygulaması başlıyacaktır
2-Sosyal güvencesi olmıyanların saglık primini devlet karşılayacaktır.
3-Emekliler ile hak sahiplerinden sağlık primi alınmıyacaktır.
4-Yurtdışındaki tedavi ile tüp bebek giderleri karşılanacaktır.
5—45 yaşından gün almış kişilerin diş protezlerinin tutarının % 50'si karşılanacaktır.
6- Estetik amaçlı yapılan her türlü sağlık hizmeti ile estetik amaçlı ortodontik diş tedavileri. karşılanmıyacaktır.
Genel sağlık sigortası ile standart bir sağlık hizmeti verilmesi doğru bir adım olmasına rağmen, uygulamaya 3 ay kaldığı halde altyapısının henüz oluşturulamaması birçok aksaklıklara ve mağduriyetlere yol açacaktır.
Siğortalıların Özel hastanelere de gidebilmesi ,hastanelerdeki yığılmayı önleme ve daha kalıteli sağlık hizmeti alabilmek açısından yararlı bir düzenlemedir.
Ancak, henüz hangi hastanelere gidilebilecegi belirsizdir.
Aile hekimligi sistemine geçilerek, batıda ki uygulamanın getirilmesi de sağlık hizmetinde bir yeniliktir. Aile hekimliği pilot bölge olarak sadece DÜZCE de uygulanmıştır. İllerde, 3 yıllık bir sürede aşamalı bir şekilde uygulamaya geçilseydi aile hekimliği daha sağlıklı işliyebilirdi.
Prim borcu olan siğortalı esnafa devlet bedava saglık hizmeti vermiyecektır.
Tüp bebek giderleri nin karşılanması da ilk kez verilen yeni bir haktır.
İnsanların diş protezine genelde 45 yaşindan sonra ihtiyaçları oldugu halde, bu yaştan sonra ,protez tutarının sadece% 50 sinin karşılanması birçok siğortalının mağduriyetine yol açacaktır.Pahalı olan protezin yarı fiyatını karşılayamıyan insanlar sağlıklarından da olacaklardır. Siğortalılarının sağlık mağduriyetlerine yol açan bir sağlık sistemi düşünülemez.
C—Yeni sosyal siğortalar sistemi :
1—Maluliyet siğortası aylık şartları:
--çalışma gücünü %60 oranında kaybetmek,
--10 yıllık sıgortalılık süresinde 1800 gün prim ödemek,
--sürekli bakıma muhtac malulde,5 yıllık siğortalılık süresinde 900 gün prim
ödemek gerekmektedir.
--Kanada gibi sosyal güvenlik anlaşması yapılan ülkelerden alınan
çalışamaz (Disability) raporunun SSK yüksek saglık kurulunca onaylanması
2- Yaşlılık siğortası aylık şartları :
-- Türkiye de yeterli hizmeti olmıyanlar ,kanada hizmetlerini borçlanarak
aylık alabilirler
--Yaşlılık aylığı bağlanır veya toptan ödeme yapılır.
--Halen veya daha once siğortalı olanların emeklilik şartları 2035 yılına
kadar değişmiyecektir.
---İlk defa bu kanuna göre 1.1.2007 den itibaren siğortalı olacaklara ;
kadın 58,erkek 60 yaşında olması ve 9000 ğün prim ödemişse yaşlılık
aylığı bağlanacaktır.
--- YILLARA GÖRE EMEKLİLİK YAŞI
| YILLAR | ERKEK | KADIN |
| 2005-2035 | Değişmiyor | Değişmiyor |
| 2036-2037 | 61 | 59 |
| 2038-2039 | 62 | 60 |
| 2040-2041 | 63 | 61 |
| 2042-2043 | 64 | 62 |
| 2044-2045 | 65 | 63 |
| 2046-2047 | 65 | 64 |
| 2048 | 65 | 65 |
PRİM ÖDEME GÜN ŞARTI 9000 GÜN
3—Yaşlılık aylığinın kesilmesi :
--Kanada da resmi siğortalı olarak çalışmaya başlamak
--- Kanada da wellfair ( ikamete dayalı sosyal yardım ) almak
4-Ölüm siğortası aylık şartları:
--en az 5 yıllık siğortalılık süresinde ,toplam 900 gün prim ödenmesi
5-Ölüm aylıgının oranları :
--dul eşe % 50 ,
--çalışmıyan,emekli maaşı almıyan ve çocuk hissedarı olmıyan dul eşe % 75,
--18 yaşından küçüklere ,20 yaşını doldurmıyan lise,25 yaşını doldurmıyan
universite öğrencileri ile her yaştaki bekar kıza, veya dul kalan kız
çocuklarının her birine % 25 ,
--maaş alacak dul eş olmazsa,çocukların her birine % 50
6—Evlenme yardımı :
--aylığının 1 yıllık tutarı peşin ödenir.
7—Cenaze yardımı :
--Asgari ücretin 3 katı ,sırasıyla önce eşe, yoksa çocuga, ana-babaya veya
kardeşe ödenir.
8—Borçlanılabilecek süreler :
--bayanların ücretsiz doğum ve analık izinleri,
--tüm ücretsiz izin süreleri,
--er ve yd.sb.öğrencilerinin askerlikleri,
--kanada da ki doktora ve uzmanlık ögrenim süreleri
--avukatlık staj süreleri,
--fahri asistanlık süreleri,
11—Kanada daki yurttaşların borçlanabilecekleri süreler:
--bayanların kanada da çalışmadıgı,ev hanımı olarak ikamet
ettiği süreler,
--kanada da siğortalı olarak çalışılan süreler,
--kanada da işsiz geçen sürelerin bir kısmı,
--kanada da small business, sub-contract, self-employment v.b. kendi
adına çalışılan süreler.
12—Borçlanma ödemesi ve tutarı :
--şu anki yasaya göre borçlanılacak her bir ğün için $3,5 USD ödenmekte olup,
ödeme süresi yoktur.
--1.1.2007 de ki yeni sisteme göre, her bir gün için en az yaklaşık $4,5 USD
karşılığı YTL olacak ve 3 ay içinde ödenecektir. Yurtdışı hizmet
borçlanmasının ,yeni yılda hem miktari artacak,hemde ödeme süresi kısalacaktır.
Yeni sosyal siğorta sistemiyle ; iş edindirme yardımı, babalara da emzirme yardımı,erkek çoçuklarla dul eşlere de evlenme (çeyiz) yardımı, ilk kez yapılacak olup, ayrıca isteğe bağlı siğortalılara da ilk kez sağlık hizmeti verilecektir.
Yine yeni sistemde ,anne veya babadan kalan ölüm maaşını alabilmek için anlaşmalı olarak eşinden boşananların aylıkları kesilecektir.
Mevcut sistemde olduğu gibi ,yeni sistemde de Cumhurbaşkanı,meclis başkanı, başbakan, bakanlar,milletvekilleri, yüksek bürokratlar ile Silahlı kuvvetler mensupları,yargıtay-danıştay gibi yüksek yargı organları üyelerinin avantajlı emekli olma hakları ile yüksek emekli maaşı alma hakları korunmuştur.
En çok tartışılan konu olan emekli maaşları düşecek mi? yoksa artacakmı? sorusuna gelince ;
öncelikle şunu belirtmek gerekir ki ,mevcut maaşlarda düşme olmayacagı gibi,yıllık artışlar da yapılmaya devam edilecektir.
yeni sistemde , emekli maaşı hesaplanırken dikkate alınan aylık baglama oranı kademeli bir şekilde % 1, % 2 oranlarında düşürüleceğinden ,emekli maaşında da az bir miktar düşme olacaktır. Ancak prim alınacak gelir çeşitleri çoğaltıldıgından daha fazla prim kesilecek ,dolayısıyla maaşların artmasına yol açacaktır.
Sonuç olarak ikisini çarpıştırdıgımız zaman da emekli aylıkları azalmıyacak artacaktır.
1.1.2007 den sonra ilk kez siğortalı işe giripte ,2035 yılından sonra emekli olacaklarda 9000 gün (25 tam yıl) ve kademeli bir şekilde 65 yaşlarında emekli olabileceklerdir.
Genç nufuslu bir ülke olarak, emekliliğin yıllar önce kademeli bir şekilde yumuşak bir geçişle zorlaştırılması gerekirdi. Bazı düzenlemeler kaçınılmaz oldu. Fakat Şimdi de ,bu sosyal sorun biraz sert bir geçişle çözülmeye çalışılıyor.
Kısacası Gelecek nesillere ağır bir fatura devretmiş olacagız. Yine gelecek kuşaklara maalesef şu kötü mesajı bırakacagız :
‘’ sizin dedeleriniz ve babalarınız olan bizler ,yıllardır 10-15 yıllık hizmetlerle 36,38 yaşlarımızda ; kolayca, beleş, süper, kıyak emekliler olduk. sosyal güvenlik kurumlarımızı iflas ettirdik. Size de ;işsiz kalmadan çalışabileceginiz iş istihdam alanları da saglamadan ,hem 25 tam yıl çalışmanız ve hem de ancak 65yaşınızı doldurmanız şartıyla emekli olabilmeyi, mezarda emekliliği bıraktık ‘’ derken vicdanlarımız sızlamıyacak mı ?
Nuri SANSARLIOGLU
Sosyal Güvenlik Danışmanı
Detaylı bilgi alabileceginiz kaynaklar :
